Alerjik Astım: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Alerjik astım, havada bulunan belirli alerjenlerin solunması sonucu solunum yollarının daralması ve iltihaplanmasıyla ortaya çıkan kronik bir solunum yolu rahatsızlığıdır. Astımın en yaygın türü olmasıyla birlikte tüm vakaların yaklaşık %60’ını oluşturmaktadır. Bağışıklık sistemi, normalde zararsız olan polen veya toz gibi maddeleri tehdit olarak algıladığında solunum yollarında şişme ve daralmaya yol açan kimyasallar salgılar.

Rahatsızlığın en belirgin semptomları arasında nefes darlığı, hırıltılı solunum ve özellikle geceleri artan öksürük ile göğüste sıkışma hissi yer alır. Alerjenlere maruz kalındığında burun tıkanıklığı, hapşırma, gözlerde kaşınma ve sulanma ile ciltte döküntü gibi ek belirtiler de görülebilir. Alerjik astımı en yaygın tetikleyiciler arasında polenler, ev tozu akarları, kedi-köpek gibi hayvanların deri döküntüleri, tükürükleri veya idrarları, küf sporları ve hamam böceği kalıntıları bulunur.

Alerjik astım genellikle çocukluk döneminde başlar ve çoğunlukla egzama veya alerjik nezle gibi diğer alerjik durumlarla birlikte görülür. Ailesinde astım ya da alerji öyküsü olan kişilerde bu rahatsızlığın gelişme riski yükselmektedir.

Her ne kadar alerjik astımın kesin bir tedavisi olmasa da doğru yöntemlerle kontrol altına alınabilir. Öncelikle evin sık sık temizlenmesi, alerjen geçirmez çarşafların kullanılması, polen yoğunluğunun yüksek olduğu dönemlerde pencerelerin kapalı tutulması ve hava temizleyici kullanımı gibi önlemlerle alerjen maruziyetinden kaçınılmalıdır. Ek olarak, belirtileri hızlı bir şekilde hafifleten kurtarıcı inhalerler, iltihabı azaltan kortikosteroidler, antihistaminikler ve lökotrien değiştiriciler olmak üzere ilaç tedavisi de uygulanabilmektedir. Aşı tedavisi de vücudun alerjenlere olan toleransını artırmak için iğne veya dil altı yoluyla uygulanan uzun süreli bir tedavi yöntemidir. Orta veya şiddetli vakalarla karşılaşıldığında bağışıklık sistemindeki spesifik yolları hedef alan Omalizumab ve Dupilumab gibi biyolojik ilaçlar enjekte edilebilir protein tedavisinde uygulanabilmektedir.

Alerjik astımın teşhisi için sağlık uzmanları tarafından çeşitli yöntemler uygulanır. Akciğer kapasitesini ve hava akışını ölçen temel bir solunum testi olan spirometri, kullanılan yöntemlerden biridir. Ayrıca solunum yollarının hassasiyetini ölçmeye yarayan Bronş Provokasyon Testi (Metakolin) ve belirtileri tetikleyen polen, toz ve benzeri alerjenleri belirlemek amacıyla deri çizme testleri veya alerjene özgü IgE kan testleri yapılır.

Nazile Begüm Güvenç