Ergenlik ve Gençlikte Astım: Kontrolü Eline Almak

Ergenlik, astım yönetiminin en zorlu dönemlerinden biri olabilir. Bir yandan ilaçlarını hatırlayan, doktor randevularını ayarlayan kişi yavaş yavaş ailen değil sen olmaya başlarsın. Öte yandan okul, sınavlar, sosyal hayat ve arkadaşlar gündemini doldurur. Bu yazı, astımını kendi kontrolüne almak isteyen gençler için.

Gençler neden astımı ihmal edebiliyor?

Araştırmalar, ergenlik döneminde koruyucu ilaç kullanımının sıklıkla azaldığını gösteriyor. En yaygın nedenler şunlar:

• Kendini iyi hissedince ilacın gereksiz olduğunu düşünmek

• Arkadaşların yanında inhaler kullanmaktan çekinmek

• Yoğun programda ilacı unutmak

• "Bana bir şey olmaz" düşüncesi

Bunlar çok anlaşılır duygular. Ama kontrolsüz astım; maçlarda, sınavlarda, gece uykusunda ve hatta en sevdiğin etkinliklerde senden bir şeyler alır.

Pratik ipuçları

• İlacını bir alışkanlığa bağla. Diş fırçalamadan hemen önce kullanmak gibi. Telefonuna hatırlatıcı kurmak da işe yarar.

• İnhalerin her zaman çantanda olsun. Spor çantana, okul çantana ve arkadaşına gittiğinde yanına aldığın çantaya bir göz at.

• Belirtilerini takip et. Rahatlatıcıya ne sıklıkla ihtiyaç duyduğunu bilmek, astımının ne kadar kontrol altında olduğunu gösterir.

• Tetikleyicilerini öğren. Senin astımını ne kötüleştiriyor? Toz, polen, soğuk hava, stres, egzersiz? Bilmek, hazırlıklı olmanı sağlar.

Doktor görüşmelerinde söz senin

Bir süre sonra doktor görüşmelerinin bir kısmını tek başına yapmak isteyebilirsin. Bu çok doğal ve faydalıdır. Görüşmeden önce sorularını not al. Doktoruna ilacını gerçekte ne sıklıkla kullandığını dürüstçe söyle; bu sayede sana gerçekten uyan bir plan yapılabilir. İlacının yan etkilerinden veya inhaler kullanmanın sosyal hayatını nasıl etkilediğinden rahatsızsan bunu da söyle. Daha uygun bir cihaz veya tedavi seçeneği olabilir.

Arkadaşlar ve sosyal hayat

Astımını yakın arkadaşlarına anlatmak, bir atak anında sana yardım edebilmelerini sağlar. Çoğu insan astımı bilir ve anlayışla karşılar. İnhaler kullanmak, gözlük takmak kadar sıradan bir şeydir.

Partiler, kamplar ve geziler öncesi inhalerini ve eylem planını yanına almayı unutma. Duman, yoğun parfüm ve tozlu ortamların astımını tetikleyebileceğini aklında tut.

Sigara ve elektronik sigara

Gençler arasında elektronik sigara yaygınlaşıyor ve çoğu zaman "zararsız" diye sunuluyor. Oysa elektronik sigara buharı hava yollarını tahriş eder ve astım belirtilerini artırabilir. Astımın varken sigara veya elektronik sigara kullanmak, ataklara ve uzun vadede akciğer hasarına yol açabilir.

Stres, sınavlar ve duygular

Sınav dönemleri ve yoğun stres, bazı kişilerde astım belirtilerini artırabilir. Uyku düzenine, egzersize ve dinlenmeye zaman ayırmak hem zihnine hem de astımına iyi gelir. Astımın seni kaygılandırıyor veya yalnız hissettiriyorsa, bunu güvendiğin bir yetişkinle veya bir uzmanla konuşmaktan çekinme.

Yalnız değilsin

Senin yaşında astımla yaşayan çok sayıda genç var. Deneyimlerini paylaşabileceğin bir topluluğun parçası olmak, astımı yönetmeyi daha kolay ve daha az yalnız bir süreç hâline getirebilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tedavinle ilgili kararları doktorunla birlikte ver.