Zirve Akım Ölçümü ve Belirti Takibi
Astımı iyi yönetmenin en önemli adımlarından biri, onu düzenli olarak gözlemlemektir. Zirve akım ölçer (peak flow metre) ve belirti günlüğü, astımınızın gidişatını sayılarla ve notlarla görmenizi sağlar. Böylece kötüleşmeyi çoğu zaman siz fark etmeden önce yakalayabilirsiniz.
Zirve akım nedir?
Zirve akım, derin bir nefesten sonra havayı ne kadar hızlı dışarı verebildiğinizi ölçer ve litre/dakika olarak ifade edilir. Hava yolları daraldığında bu değer düşer. Zirve akım ölçer küçük, taşınabilir ve kullanımı kolay bir cihazdır.
Zirve akım spirometrinin yerini tutmaz. Ancak evde düzenli takip için çok faydalı bir araçtır.
Nasıl ölçülür?
Göstergeyi sıfıra getirin.
Ayakta durun veya dik oturun.
Olabildiğince derin bir nefes alın.
Ağızlığı dudaklarınızla sıkıca kapatın, dilinizi ağızlığın önüne koymayın.
Havayı tek seferde, olabildiğince hızlı ve güçlü üfleyin.
Değeri not edin, göstergeyi sıfırlayın.
Ölçümü üç kez yapın ve en yüksek değeri kaydedin.
Kişisel en iyi değer
Zirve akım değerleri yaşa, boya ve cinsiyete göre değişir. Bu yüzden önemli olan genel tablolar değil, sizin kişisel en iyi değerinizdir. Bu değer, astımınızın iyi kontrol altında olduğu iki ila üç haftalık bir dönemde yapılan ölçümlerin en yükseğidir. Eylem planınızdaki yeşil, sarı ve kırmızı bölgeler bu değere göre hesaplanır.
Ne zaman ölçmeli?
Doktorunuz size ayrı bir program vermediyse genellikle şu zamanlar önerilir:
Her sabah, ilaç kullanmadan önce
Belirtiler arttığında
Rahatlatıcı inhaler kullanmadan önce ve kullandıktan sonra
Tedavi değişikliğinden sonraki haftalarda
Her gün ölçüm yapmak herkes için gerekli değildir. Ağır astımı olanlar, belirtileri geç fark edenler veya tedavisi yeni değişenler için daha faydalıdır.
Belirti günlüğü tutmak
Sayılar tek başına hikayenin tamamını anlatmaz. Kısa bir günlükte şunları not etmek, doktor görüşmelerinizi çok daha verimli kılar:
Gün içindeki belirtiler (öksürük, hırıltı, nefes darlığı)
Gece uyanmaları
Rahatlatıcı inhaleri kaç kez kullandığınız
Olası tetikleyiciler (hava değişimi, egzersiz, hastalık, toz, duman)
Kaçırılan okul veya iş günleri
Bu notlar kağıt bir defterde, telefonunuzdaki bir not uygulamasında veya astım takibi için geliştirilmiş uygulamalarda tutulabilir. Önemli olan yöntemin değil, düzenliliğin olmasıdır.
Kontrolü değerlendirmenin basit yolu
Son dört haftanızı düşünün:
Haftada iki kezden fazla gündüz belirtiniz oldu mu?
Astım yüzünden gece uyandınız mı?
Rahatlatıcı inhalere haftada iki kezden fazla ihtiyaç duydunuz mu?
Astım yüzünden herhangi bir aktivitenizi kısıtladınız mı?
Bu sorulardan birine bile "evet" yanıtı veriyorsanız astımınız tam kontrol altında olmayabilir. Bu durumu doktorunuzla paylaşın.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Ölçüm sıklığı ve hedef değerleriniz için doktorunuza danışın.
Yorumlar